In 1998 kwam er In Cambodja een eind aan de dertig jaar durende burgeroorlog toen de laatste troepen van Pol Pot zich overgaven. In 1991 was er in Parijs door de strijdende partijen al een vredesverdrag gesloten, maar dat leidde niet effectief tot het einde van de onderlinge militaire strijd. Het verdrag voorzag wel in een tijdelijk landsbestuur onder de vleugels van de VN met de naam UNTAC (United Nations Transitional Authority in Cambodia). In het totaal verwoeste land was UNTAC met twintig duizend militairen, onder wie een Nederlands bataljon van het Korps Mariniers, feitelijk de enige instantie met een zekere economische betekenis. En voor alle transacties was dan ook de dollar het fungerende betaalmiddel – reden dat de economie vandaag-de-dag nog steeds voor 80% op dollars draait en de reserve in dollars zelfs 90% bedraagt. Cambodja was in de jaren negentig totaal afhankelijk van westerse steun, terwijl niet alleen de militaire maar ook de politieke situatie zeer chaotisch was.
In 1997 pleegde Hun Sen, op dat moment co-premier naast Norodom Ranariddh, een staatsgreep. In de jaren die volgden ontwikkelde hij zich tot een autocratisch heerser. Dat leidde naast de bloei van oppositiepartij CNRP (Cambodia National Rescue Party) tot steeds meer westerse kritiek, sancties en voorwaarden voor verdere westerse hulp. Toen in 2013 de CNRP electoraal een geduchte tegenstander leek te worden, wendde Hun Sen zich tot China voor economische hulp. China stelde geen eisen zoals respect voor democratisering en mensenrechten, maar bood zonder politieke bemoeienis leningen en grootschalige investeringen in infrastructuur en vastgoed, inmiddels opgelopen tot 12 miljard. Toen de CNRP in 2017 de verkiezingen bijna had gewonnen en vervolgens werd verboden, is de relatie van Cambodja met Amerika vrijwel tot het nulpunt gedaald.
Dat laatste blijkt bijvoorbeeld uit het feit dat de aanvankelijk mede door de VS gefinancierde Ream Naval Base vlakbij Sihanoukville de afgelopen jaren met Chinese hulp is om- en uitgebouwd tot een belangrijke zeehaven. Maar het blijkt ook uit het feit dat Cambodja tussen 2010 en 2016 jaarlijks de Angkor Sentinel-trainingen had met het Amerikaanse leger, gericht op humanitaire hulp, rampenbestrijding en vredesmissies, maar vanaf 2017 samen met het Chinese leger de Golden Dragon-oefening heeft, gericht op antiterrorisme en humanitaire hulp.
Recent lijkt het Cambodjaanse regiem zich te realiseren dat de rol van belangrijkste bondgenoot van China ook tot een isolement kan leiden. Het land heeft sinds in 2023 geen nieuwe leningen van China meer afgesloten en heeft met China een dispuut over het Chinese aandeel (beoogd 49%) in de ontwikkeling van het nieuwe Techo-kanaal. Ondertussen heeft Cambodja een Amerikaanse oorlogsschip toegang beloofd tot de Ream Naval Base en is er weer een (kleine) gemeenschappelijke militaire oefening besproken op het gebied van humanitaire hulp en rampenbestrijding.
Op dit moment speelt in de publieke opinie de vraag of de door de VS aangezegde invoerrechten voor Cambodja het land zullen wegdrijven van China (vanwege een beperking van de zwaar belaste doorverkoop van Chinese goederen) of dat het juist meer richting China wordt gedreven (voor productafzet en bescherming).
Ontdek meer van Cambodja Glim en Grim
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.