Staakt-het-vuren

De premier van Maleisië, Anwar Ibraim, voorzitter van ASEAN, heeft een uitnodiging tot gesprek gestuurd naar Hun Manet, premier van Cambodja, en Phumtham Wechayachai, waarnemend premier van Thailand – de ‘echte’ premier van Thailand is tijdelijk geschorst. Daarbij heeft waarschijnlijk de oproep van Trump een rol gespeeld, want die heeft gedreigd dat er geen deal komt over invoerrechten als de beide landen niet snel tot een staakt-het-vuren komen. Dat was vlak nadat de zaak op verzoek van Cambodja ter sprake was gekomen in een spoedvergadering van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Cambodja pleitte in die vergadering voor een staakt-het-vuren. Thailand wees dat af en stelde dat Cambodja het land is binnengevallen. Thailand heeft inmiddels voor een groot gebied aan de grens de staat van beleg afgekondigd.

De situatie aan de 500 kilometer lange grens is de afgelopen dagen verder geëscaleerd met inmiddels 33 doden aan Thaise zijde en 13 aan Cambodjaanse zijde. Maar Cambodja is bepaald niet scheutig met informatie over eigen verliezen.

Gister is het strijdtoneel verbreed toen de Thaise marine begon met de inzet van enkele kanoneerboten en bovendien zware artilleriegranaten afvuurde op posten in de provincie Pursat, ver verwijderd van de grens. Cambodja beschuldigde Thailand van het gebruik van clusterbommen en Thailand beaamde dit. Het stelt dat het land dit kan doen omdat het geen ondertekenaar is van Het Verdrag inzake clustermunitie (CCM) – dat elk gebruik, overdracht, productie en opslag van clustermunitie verbiedt. Bovendien verklaarde Cambodja dat Thailand niet alleen militaire posities aanviel, maar ook civiele voorzieningen zoals scholen, pagodes, tankstations en woonwijken. Aan de andere kant verwierp Cambodja de Thaise beschuldiging dat het de langeafstandsraket PHL03 heeft gebruikt en eveneens dat het aanvallen had uitgevoerd op Laos. Laos bevestigde dat het geen weet van enige aanval.  

Ook China heeft opgeroepen tot een staakt-het-vuren en tot onderhandelingen over het oplossen van de crisis. China zit een ongemakkelijk pakket. Volgens het Stockholm International Peace Research Institute heeft China de Verenigde Staten ingehaald als grootste wapenleverancier van Thailand. Het land is goed voor ongeveer 44 procent van de militaire import van Thailand, wat alleen nog overtroffen wordt door Pakistan en Servië. Maar Cambodja is voor wapens zelfs volledig afhankelijk van China, volgens de Phnom Penh Post althans voor 95 procent.

Bedacht moet worden dat Thailand veel rijker is dan Cambodja, met een Bruto Binnenlands Product dat acht keer groter- en een defensiebudget dat tien keer groter is. Hun Sen, ex-premier van Cambodja en animator van het conflict, mag dan wel beweren dat ook Bangkok onder vuur kan worden genomen, maar als Cambodja al langeafstandswapens heeft dan ontbeert het voorlopig de straaljagers om die raketten te dragen en af te vuren. Overigens maakte Hun Sen op Facebook bekend dat hij een (tot nu toe onbevestigde) nieuwe functie had aanvaard: die van senior logistiek generaal van de Koninklijke Cambodjaanse Strijdkrachten. Hij is al voorzitter van de alleen-heersende politieke partij (CPP) en voorzitter van de Senaat. Menigeen denkt dat zijn zoon Hun Manet, de huidige premier, eigenlijk alleen voor de representatie is.