Op het wereldtoneel worden panelen verschoven met als belangrijkste actoren Amerika en China. Daartussen zit Cambodja een beetje klem. De kortstondige oorlog met het veel machtigere buurland Thailand werd vooralsnog om der wille van zijn hang naar de Nobelprijs beslecht door Trump. Die greep de kans om Cambodja dat onder Biden vanwege de belabberde mensenrechtensituatie de gunst van Amerika verloren had, weer naar zich toe te trekken. Hij beloofde weer wapens te leveren en gemeenschappelijk militaire oefeningen te hervatten. Vervolgens bruuskeerde hij Thailand door het grensconflict en de tarievenkwestie nadrukkelijk aan elkaar te koppelen. Cambodja heeft wel oren naar betere banden met het westen, maar dan zonder China van zich te vervreemden. Daarvan ontvangt het immers verreweg de meeste en onmisbare investeringen en leningen. Recent heeft het dan ook publiekelijk nog eens verklaard dat de relatie ‘ijzersterk’ is en dat Taiwan onafscheidelijk tot China behoort. Aan de andere kant, Thailand is beducht voor schade aan zijn jarenlange bondgenootschap met Amerika, zeker nu China inmiddels de grootste handelspartner is geworden. In februari heeft het land nog veertien samenwerkingsovereenkomsten met China gesloten op gebieden als kunstmatige intelligentie, groene ontwikkeling en ruimtevaart. In 2012 werd de relatie opgewaardeerd tot een ‘alomvattend strategische partnerschap’ en enkele maanden geleden benadrukte President Xi Jinping nog dat Thailand en China hun samenwerking moeten verdiepen om mondiale onzekerheden het hoofd te bieden.
Inmiddels in Amerika. Daar wordt langzamerhand een fractiestrijd zichtbaar in Trumps republikeinse partij ten aanzien van Ruslands oorlog met Oekraïne. Aan de ene kant de hardlijners met de ideologisch bevlogen vicepresident JP Vance die zijn nek niet wil uitsteken ten gunste van Europa (to put it mildly) en aan de andere kant de aarzelende realo’s in het Huis van Afgevaardigden (en de Senaat) met minister van Buitenlandse zaken Marco Rubio die meer op de klassiek anti-Ruslandlijn lijkt te zitten. Overigens ook op de gevaarlijke Trump-lijn als het om Venezuela gaat, wat voor velen een onacceptabele breuk met het afgesproken isolationisme is.
Deze dynamiek plaatst Cambodja voor lastige dilemma’s. Als een van de eerste landen die de Russische aanval op Oekraïne krachtig veroordeelde, houdt het zich laag sinds duidelijk werd dat Rusland zich gesteund weet door ‘broodheer’ China en dat het sinds kort meer sympathieke Amerika Rusland ook alle rugdekking geeft. Het kan nog verkeren als meer Maga-aanhangers twijfels krijgen bij Trump omdat hij zich tegen zijn campagnebeloften in stevig inlaat met het buitenland en/of omdat zijn ster daalt naarmate meer bekend wordt over zijn plaats in de Epsteins-files. Cambodja heeft er alle belang bij om beide supermachten te vriend te houden.
Het dilemma Oost of West speelt trouwens in vrijwel de hele Associatie van Zuid-Oost Aziatische landen (ASEAN). Mede door de tarievenkwestie leunt het economisch zwaarder richting China terwijl het, uitgezonderd juist Cambodja, politiek en diplomatiek in meerderheid op het westen gericht is. ASEAN probeert zich nu hardnekkig neutraal op te stellen. Feitelijk levert dat Cambodja een handvat om zijn overheersende oriëntatie op China een beetje te verheimelijken en zijn buitenlandbeleid enigszins te diversifiëren.
Ontdek meer van Cambodja Glim en Grim
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.