Grensoorlog in nieuwe fase

Op 8 december is de oorlog tussen Cambodja en Thailand weer opgelaaid. Tientallen burgers zijn om het leven gekomen en honderdduizenden ontheemd geraakt, velen voor de tweede of derde keer sinds juli. Huizen staan leeg, oogsten gaan verloren.

Volgens analytici is het een ongelijke strijd. Thailand is een land met bijna 71 miljoen inwoners met een troepenmacht van 360 duizend mensen, een sterke luchtmacht en een budget van 5,3 miljard dollar. Het veel kleinere Cambodja telt ruim 17 miljoen inwoners met een leger van 125 duizend militairen en een budget van 1,3 miljard dollar, zonder gevechtsvliegtuigen.

Gemeld wordt dat Thaise aanvallen gericht zijn op gebieden in de buurt van de oude tempels Preah Vihear, Tamone Thom, Ta Krabey, Thmar Daun en Khnar. Dieper in Cambodja hebben Thaise invallen zich geconcentreerd op vier provincies: Preah Vihear, Pursat, Oddar Meanchey en Banteay Meanchey waarbij naar verluid ook gifgas is gebruikt.

Het Cambodjaanse ministerie van defensie meldde dat er negen burgerslachtoffers en 46 gewonden zijn gevallen tijdens de gevechten. Het gaf geen informatie over militaire slachtoffers. Het Thaise leger beweert echter dat er 60 Cambodjaanse soldaten zijn omgekomen. Aan Thaise zijde zouden er ook negen soldaten zijn gedood, 120 gewond geraakt en drie burgerslachtoffers zijn gevallen. Inmiddels zijn aan beide kanten van de grens totaal meer dan een half miljoen mensen geëvacueerd.

Het Ministerie berichtte ook over ernstige schade aan de civiele infrastructuur waaronder huizen, scholen, pagodes, overheidsgebouwen en oude tempels. Thaise artillerie en F-16-luchtaanvallen hebben tot 30 kilometer binnen Cambodjaans grondgebied essentiële diensten lamgelegd, terwijl de sluiting van ongeveer 900 openbare en particuliere scholen het onderwijs voor bijna drie miljoen leerlingen heeft verstoord.

Toevallig vond recent in Genève een VN-bijeenkomst plaats over het Verdrag voor het verbod op antipersoonsmijnen, ook bekend als het Verdrag van Ottawa (1997). Zowel Cambodja als Thailand lieten zich niet onbetuigd in het fors naar elkaar uithalen over vermeend onrechtmatig gebruik van landmijnen. Later bleek dat beide landen een beroep willen doen op het internationaal recht en VN-mechanismen.

Daarover zei Joanne Lin, senior fellow en coördinator bij het alom gerespecteerde ASEAN Studies Centre of thet ISEAS-Yusof Ishak Institute in Singapore: “Wanneer beide landen een beroep doen op externe juridische mechanismen, dan betekent dit meestal dat bilaterale gesprekken niet langer als haalbaar of geloofwaardig worden beschouwd. (…) Het is een teken dat het conflict is overgegaan naar een meer vijandige fase waarin beide partijen hun eigen zaak opbouwen in plaats van het probleem op te lossen.”

Dat klonk al niet erg hoopvol, terwijl beide landen toch al te lijden hebben onder de grote gevolgen van de aanvankelijke ‘vijfdaagse oorlog’ die dus bepaald niet tot vrede heeft geleid. In Cambodja is sprake van grootschalige werkeloosheid en inkomstenverlies onder repatrianten. In Thailand heerst economische malaise en grote politieke turbulentie in het licht van de komende verkiezingen. Ondertussen dienen beide landen zich hernieuwd te positioneren binnen de Associatie van Zuidoost Aziatische Landen (ASEAN). Enerzijds vanwege de oorlog die zonder precedent is binnen de ASEAN-gelederen, en anderzijds omdat het hele blok zich vanwege de invoerrechtendictaten van de VS gedwongen voelt meer naar China te buigen.