Handel met China

ASEAN is de associatie van de tien landen in Zuidoost-Azië. Politiek is het een zwakke, onderling verdeelde vereniging, maar economisch wordt het steeds sterker. Dat is logisch, want het blok vertegenwoordigt een kwart van de wereldbevolking en een vijfde van het mondiale bruto binnenlands product. In 2010 tekende Asean voor het eerst een Vrijhandelsverdrag met een externe partner en dat was China. Het handelsvolume was toen 235 miljard. Inmiddels is Asean de grootste en belangrijkste handelspartner van China. Als in oktober versie 3.0 beklonken wordt, dan gaat het inmiddels om een handelsomvang van 1,1 biljoen dollar. In principe bevordert de overeenkomst de regionale integratie van de Asean-landen en versterkt het de toeleveringsketens te midden van de toenemende geopolitieke onzekerheid waaronder natuurlijk de tarievenoorlog van de VS.

Het Vrijhandelsverdrag is bepaald niet gebaat bij een door oorlog verdeelde en verzwakte Asean. Dat kan immers grote repercussies hebben voor de fysiek-economische verbondenheid waaraan de afgelopen decennia stevig is gewerkt. China heeft daartoe een ‘Noord-Zuid Corridor ontwikkeld met spoorlijnen en wegen van het vasteland van Zuidoost-Azië naar de provincie Yunnan en elders. Als de daarin besloten band tussen Thailand en Cambodja aan hun grens wordt verbroken, dan leidt dit onmiddellijk tot grote problemen in de toeleveringsketen. Voor China een goede reden om te insisteren op vredesbesprekingen.

Overigens kent Japan een eigen ‘Oost-West Corridor’ met voor Cambodja een accent op technologische, industriële en infrastructurele ontwikkeling. Dat laatste betekende forse bijdragen aan het oost-west-snelwegennet mede ten gunste van fabrieksvestingen aan beide zijden van de Thais-Cambodjaanse grens. Niet verwonderlijk dus dat ook Japan aanspoort tot vrede.

Wat volgt doet misschien een beetje duizelen, maar dat moet dan maar.

In de context van het genoemde Vrijhandelsverdrag met China is voor Cambodja het Diamond Cooperation Framework (DGF) van groot belang. Dit is een strategisch samenwerkingsmodel tussen China en Cambodja, gelanceerd in 2023 met als doel de bilaterale relatie te verdiepen en een ‘gemeenschap met een gedeelde toekomst’ op te bouwen. De diamant symboliseert een zeshoek (hexagon) waarvan de zijden staan voor zes prioritaire samenwerkingsgebieden: politieke samenwerking, productiecapaciteit en industrie, landbouw, energie, veiligheid en people-to-people exchanges i.e. cultuur. In april van dit jaar hebben de twee landen zich als onderdeel van het DCF onder andere gebonden aan de versnelde ontwikkeling van twee ‘corridors’. Dat zijn de Industrial and Technological Corridor en de Fish and Rice Corridor. De eerste is gericht op het versterken van Cambodja’s industriële capaciteit met een focus op high-tech productie, digitale infrastructuur en logistieke hubs. Voorbeelden zijn de uitbreiding van de Sihanoukville Special Economic Zone, de aanleg van optische kabelnetwerken en multimodale transportfaciliteiten. De tweede corridor (de Fish and Rice Corridor) is gericht op landbouwontwikkeling en voedselzekerheid en beoogt modernisering van de visserij en de rijstproductie inclusief irrigatie, verwerking en exportcapaciteit.

De term corridor is gekozen omdat het bij al deze sectoren en doeleinden gaat om ruimtelijke zones die meerdere sectoren verbinden zoals transport, industrie, landbouw. Tegelijkertijd zijn het langgerekte ontwikkelingsassen die fysieke infrastructuur combineren met economische activiteit. En tenslotte ook strategische routes voor handel, investeringen en diplomatie. Qua betekenis vertoont ‘corridor’ bewust overlap met het Chinese Belt and Road Initiative (BRI), de ‘zijde route’ die zes grote internationale economische corridors omvat, ontworpen om handel, infrastructuur en geopolitieke invloed uit te breiden over de continenten. De Diamond Cooperation Framework van China en Cambodja gebruikt deze logica op kleinere schaal en klinkt Cambodja eens te meer aan de orbit van China.