Afgelopen dagen zijn de beschietingen over en weer in intensiteit toegekomen. Er worden tientallen doden gemeld, maar de cijfers zijn niet te valideren. Wel de honderdduizenden ontheemden aan beide zijden van de grens. Alleen de VS en/of China zouden althans een staakt-het-vuren kunnen bewerkstelligen.
In het ‘eeuwige’ grensconflict tussen Cambodja en Thailand spelen naast feiten ook fabels een belangrijke rol in het (re)activeren van nationalistische sentimenten. Eén van de curieuze narratieven betreft het spinsel dat nota bene de Angkor Wat-tempel, de trots en het nationale symbool van Cambodja, feitelijk Thais erfgoed is.
Taalkundig draait het bij deze claim om het woord ‘Khom’. Degenen die dit woord gebruiken hechten geloof aan het idee dat Khom staat voor een volk dat in het huidige Thailand leefde rond de 1e millenniumwisseling en de stichter zou zijn van de Angkor Wat-tempel in het huidige Cambodja. In de tijd tussen 800 en 1200 was er geen sprake van nationale staten, maar wel van een soort kleine of grote ‘vorstendommen’. Tot die laatste categorie behoorde vanaf 800 in toenemende mate het volk dat aangeduid werd met de naam ‘Khmer.’ Degene die minder hechten aan het woord Khom stellen dat het fonetisch hetzelfde is als Khmer en dat ‘het Rijk van de Khmer’ zich al in de 11e eeuw uitstrekte over grote delen van Zuidoost Thailand.
De fantasie over Khom-mensen als voorouders van Thais en bouwers van heiligdommen als Angkor Wat was in juli vorig jaar nog te horen op de jaarlijkse UNESCO-vergadering die onder meer handelde over het verwijt van Cambodja dat Thailand in Buriram de Angkor Wat-tempel op kleine schaal had nagebouwd als eigen historisch erfgoed – onder de naam Wat Phu Man Fah-tempel. En Thaise media als Bangkok Post, Khaosod English en Nation Thailand brengen het Khom-narratief juist ter sprake in de context van de actuele grensconflicten waarbij de term wordt gebruikt om de Khmer-erfenis te herdefiniëren als onderdeel van de Thaise geschiedenis.
Hoewel deze onzinnige historische overtuiging al tientallen jaren ontkracht wordt, leeft het onbekommerd voort getuige alleen al de talrijke YouTube-video’s van Thai over deze kwestie. Verwant aan deze voorstelling van zaken is de zienswijze dat de huidige Cambodjanen minder beschaafd en minder betrouwbaar zijn dan de Thai omdat ze zoveel dingen uit de Thaise cultuur hebben gekopieerd/gestolen (van kleding, eten en artistieke optredens tot Muay Thai- kickboksen) en er eigendom over opeisen. Aldus kan gesteld dat de hindoetempels die nu wederzijds geclaimd worden, toebehoorden aan de Khom/Thai en niet aan de Khmer/Cambodjanen. Academici laten echter zien dat het veeleer andersom zit en dat de Thaise cultuur in hoge mate schatplichtig is aan die van het Khmer-rijk.
Tekenend voor de historische wortels van het aloude conflict tussen de buurlanden is het bestaan van het zogenoemde Khom Thai-schrift. Dit is een afstammeling van het Oud-Khmer-schrift dat al in de 15e eeuw werd ontwikkeld als een manier om religieuze teksten in het Pali, Sanskriet, Thai, Isan en Khmer te schrijven. Voordien werd Thais geschreven met het Khmer-schrift en later met het Sukhothai-schrift die beide niet ideaal waren vanwege fonologische verschillen tussen Thai en Khmer. In de 15e eeuw werd daarom het Khmer-schrift aangepast met een toevoeging van extra letters om Thais beter weer te geven. Het nieuwe schrift werd ‘Khom Thai’ genoemd, wat in alle eenvoud en onomstreden ‘Thais Khmer’ betekent. Zolang vallen de termen Khom en Khmer dus al samen en niets wijst erop dat Khom een term was waarmee een afzonderlijk etnisch volk werd aangeduid.
Ontdek meer van Cambodja Glim en Grim
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.