Stand van de Staat

Er waren eens twee gerespecteerde Engelstalige kranten in Cambodja. Dat waren Phnom Penh Post en Khmer Times. Na de interne coup van de Cambodian People Party onder leiding van Hun Sen in 2017 zijn de kranten verkocht aan bevriende zakenmensen in Maleisië. Het is even grappig als verontrustend hoe enthousiast deze media berichten over de onvoorstelbare prestaties van de Cambodjaanse regering en de enorme bijval van de bevolking. Maar recent verscheen er in de Khmer Times ineens een uitzonderlijk kritisch redactioneel commentaar op de ‘stand van de staat’ onder de titel ‘Overleven of Hervormen.’ De crux van het stuk is dat Cambodja er beroerd voor staat. “Cambodja bevindt zich op een kritiek punt. Op het eerste gezicht spreekt het land de taal van stabiliteit en vooruitgang: de infrastructuur breidt zich uit, stedelijke skylines groeien en officiële toespraken benadrukken het vertrouwen in de toekomst van het land. Maar voor veel Cambodjanen vertelt het dagelijks leven een ander verhaal. De strijd om rond te komen, de zware schuldenlast en een groeiende kloof tussen beloften en realiteit hebben een fragiel evenwicht gecreëerd tussen overleven en de diepgaande hervormingen die het land dringend nodig heeft.” En verderop wordt gewag gemaakt van “zwakke instellingen, de afstand tussen leiders en bevolking, rent-seeking en obstakels voor vooruitgang.”

Het valt bijna niet op, maar er staat ‘rent-seeking’. In het khmer-schrift staat er ការស្វែងរកជួល (kar svengork chuol) dat in het Engels dus vertaald is als ‘rent-seeking’ en waarvoor in het Nederlands geen goed equivalent beschikbaar is. De Engelse vertaling is op zich niet gek want het betekent inderdaad zoiets als ‘op zoek naar rente’ – de begeerte van de rentenier. Maar in overdrachtelijke zin staat het voor veel meer, namelijk voor gemakkelijk profijt uit illegale en corrupte praktijken. Meer specifiek: de politieke elite gunt zakenrelaties landrechten, mijnbouwvergunningen of infrastructuurcontracten zonder transparante aanbesteding en biedt hulp bij het creëren van monopolies door het uitsluiten van buitenlandse investeerders ten gunste van binnenlandse zakenvrienden. In de tekst van Khmer Times wordt het begrip rent-seeking verder niet verklaard of uitgediept, maar het staat er toch maar – in een redactioneel van een regeringsgezind orgaan.

Inhoudelijk loopt het redactioneel van Khmer Times wonderlijk in de pas met de berichtgeving in dezelfde Khmer Times over de jongste prognosecijfers van het Internationaal Monitair Fonds (IMF). “Volgens het IMF zal de economische groei van Cambodja, al lange tijd een van de sterkste in Zuidoost-Azië, afnemen van 6 procent in 2024 naar 4,8 procent in 2025. Het land kampt namelijk met een lastig extern klimaat dat wordt gekenmerkt door handelsconflicten, regionale spanningen en toenemende binnenlandse financiële kwetsbaarheid.” Lees: tarievenstorm, grensoorlog en schuldenlast.

Het IMF-rapport wijst bij de specifieke factoren van de neerwaartse spiraal onder meer op de afname van de geldovermakingen door migrantwerkers in het buitenland en op de afname van de inkomsten uit toerisme – beide het gevolg van de grensoorlog met Thailand. Daarnaast wijst het rapport op het sterk gestegen aantal probleemleningen (NPL’s) met name in de vastgoed- en toerismesector dat inmiddels de 7 procent overschrijdt. Er staat nog veel meer in het rapport en het eindigt met wat nu nodig is: “Essentieel zijn nu hervormingen om het bestuur te verbeteren, de rechtsstaat te versterken, eigendomsrechten veilig te stellen en corruptie te bestrijden.” (…) Hoopvol klinkt het: “Investeringen in menselijk kapitaal zullen de werkgelegenheid ondersteunen, buitenlandse investeringen aantrekken en een verschuiving naar industrieën met een hogere toegevoegde waarde faciliteren.”